Geçenlerde Mamak’ta bir daire boyadık. Müşterim “retro bir şey istiyorum” dedi, elinde Pinterest’ten indirilmiş yirmi fotoğraf vardı. Fotoğrafların yarısı 1970’ler, dördü net biçimde 1950’ler, ikisi ise tamamen mid-century modern kategorisine giriyordu. Hepsine “retro” diyordu. Bu ayrımı yapmadan renge ya da mobilyaya karar vermeye kalktığınızda, ortaya çıkan şey nostaljik değil, sadece karmaşık görünür.
Retro dekorasyon tam olarak ne demek?
Retro, genel anlamıyla geçmiş bir dönemin estetik dilini bugünkü bir mekâna taşımak demek. Ama “geçmiş dönem” derken kast edilen şey kritik. Dekorasyon dünyasında retro çoğunlukla 1950-1980 arasını kapsar. Bu aralık kendi içinde birbirinden çok farklı üç ana evre barındırır: 1950’lerin parlak, pastel, neredeyse mutlu ve masum görünümlü estetiği; 1960-70’lerin geometrik desenli, doygun renkli, biraz psikedelik duran dili; 1970-80’lerin ise kahverengi, turuncu ve hardal sarısı hâkimiyetindeki sıcak ama ağır tonları.
Bunların hepsini aynı odaya sokmak mümkün değil. Sokulursa retro değil, kostüm deposu olur.
Vintage ile retronun farkı neden önemli?
Her ay birkaç defa rastlıyorum. İki kelime birbirinin yerine kullanılıyor ama aynı şeyi ifade etmiyor. Vintage, gerçekten o dönemden kalma nesneleri tanımlar: büyükannenizin dolabı, 1960’lardan bir avize, orijinal bir fabrika saati. Retro ise o dönemin ruhunu yeni üretilmiş parçalarla veya boya-desen kararlarıyla bugüne yansıtmak. Ayrımı net tutmak, hem alışveriş kararlarınızı hem de duvar rengini doğrudan etkiler. Mesela DYO Vinyl bu kategoride sahada sık tercih ettiğimiz bir ürün.
Renk, retro dekorasyonun asıl meselesidir
Mobilya değiştirmeden, büyük masraflar yapmadan bir odaya retro his vermek istiyorsanız tek gerçek kaldıraç renktir. Ve burada çoğu kişi yanlış adım atıyor: seçtikleri renk tonları yanlış dönemin rengi oluyor ya da günümüz renk paletleriyle yorumlanmış “retro ilhamlı” bir tona kaçıyor, özgün his kaybolup gidiyor.
1950’ler için mint yeşili, toz pembesi ve krem; 1970’ler için yanık turuncu, avokado yeşili ve koyu kahvenin kombinasyonu karakteristik. Bu tonları uygulamak teknik bir iş. Özellikle 1970’lere özgü toprak tonlarını duvardan mobilyaya ve aksesuara taşıyan bir bütünlük kurmak, tek başına renk seçmekten çok daha fazlasını gerektiriyor. Dekorasyon değişikliğini bütüncül bir süreç olarak planlamanın önemi tam burada ortaya çıkıyor.
Yaygın bir yanlış: her eski görünen şey retro değildir
Sahada farklı çıkıyor. Yıpranmış boyalı bir duvar eski görünür, ama retro değildir. Retro bilinçli bir estetik tercihtir; ihmal veya yıpranmışlık değil. Bu farkı gözetmeden yapılan uygulamalar mekânı nostaljik değil, bakımsız gösterir. Desen, renk ve nesne seçiminin dönemin estetiğiyle bilinçli bir tutarlılık içinde olması gerekiyor.
Gerçek şu ki, pek çok müşterim “biraz retro dokunuş ekleyelim” derken aslında ne istediğini tam olarak bilmiyor. Bu kötü bir şey değil, sadece önce karar verilmesi gereken bir şey. Hangi on yıl? Hangi ülke estetiği (Amerikan diner mı, İtalyan tasarımı mı, İskandinav 60’ları mı)? Bu soruları netleştirmeden renge ya da mobilyaya geçmek, sonradan pahalıya mal olur.
Retro dekorasyonda boya kararları nasıl verilmeli?
Duvar boyası retro dekorasyonun en güçlü ve en ekonomik aracı. Tek renkle yola çıkmak şart değil; bazı dönemler için iki renkli bölünmüş duvar uygulamaları (üst-alt ayrımı veya “colour blocking”) dönemin özgün dilini çok daha iyi yansıtır. 1960-70’ler için geometrik desenlerin ya da duvar kâğıdı dokusunun boya ile taklit edildiği dekoratif uygulamalar da var. Bunlar, düz boya uygulamasına kıyasla farklı bir teknik beceri gerektiriyor.
Açık plan alanlarda boya ve renk kararları özellikle dikkat ister; retro bir ton tek bir odada harika görünse de açık planlı salonlarda komşu yüzeylerle çatışma riski yükselir. Buna buradan net bir çözüm sunamam, çünkü her alan kendi ölçüsünde değerlendirilmeli. Daha kapsamlı bilgi için Ankara boyacı sayfasına göz atabilirsiniz.
Boya uygulaması bittikten sonra mekânın gerçek hali ortaya çıkar. Düşük bütçeyle bile boya değişikliğinin yarattığı dönüşüm şaşırtıcı olabiliyor; retro projeler için bu özellikle geçerli, çünkü doğru renkle dönemin ruhu mobilya değişiminden önce bile hissedilir hale geliyor.
Şu kadarını söyleyebilirim: retro dekorasyon bir dönem kostümü giymek değil, o dönemin görsel mantığını anlamak ve seçici biçimde bugüne uyarlamak. Bunu yaparken en güçlü araç boya; en büyük hata ise hangi on yılı kast ettiğinizi bilmeden başlamak.
