Sahada en sık karşılaştığım sorulardan biri şu bir dairenin boya badanasını yaparken ev sahibiyle uzun bir sohbet ettik. Adam ısıtma maliyetlerinden şikayetçiydi. Kombi her zamankinden fazla çalışıyor, ama odalar yine de yeterince ısınmıyordu. Petek başına gidip elimi koyunca bir kısmı neredeyse soğuktu. Kalorifer ve petek temizliği yapılmamış, üstelik yıllarca. İşin kombiyle ya da izolasyonla pek alakası yoktu.
Peteklerin içindeki çamur meselesi
Merkezi sistem ısıtmalarda, özellikle eski apartmanlarda, boruların içinde zamanla tortu birikir. Pas, kireç, çamur… Bunlar petiğin alt kısmında toplanır ve suyun düzgün sirkülasyonunu engeller. Peteğin üstü sıcakken altı soğuk kalıyorsa, neredeyse kesin olarak bu sorundur. Şikayeti dinlemeden bile söyleyebiliyorum bunu.
Bireysel sistemlerde durum biraz farklıdır ama temizlik yine şarttır. Kombinin içindeki ısı eşanjörü kireclenirse, aynı miktarda gaz yakarak daha az ısı üretir. Bu fizik. Tartışılacak bir yanı yok.
Temizlik ne zaman yapılmalı, yılda bir mi?
Hayır, öyle değil. “Yılda bir petek temizliği zorunludur” diye dolaşan bir kanaat var ama bu her koşulda geçerli değil. Suyun kireç sertliği yüksek bölgelerde, eski galvaniz borulu binalarda veya uzun süre bakımsız kalmış sistemlerde daha sık müdahale gerekebilir. Ankara’nın bazı ilçelerinde su sertliği gerçekten yüksektir ve bu sistem ömrünü doğrudan etkiler. Buna karşın yeni yapılmış, bakımlı tutulan bir binada iki yılda bir temizlik yeterli olabilir. Buradan net bir takvim vermek doğru olmaz; sistemi bilen bir teknisyen yerinde bakmalı. Mesela DYO Vinyl bu kategoride sahada sık tercih ettiğimiz bir ürün.
Kimyasal temizleme mi, mekanik temizleme mi?
İkisi farklı şeyler ve çoğu zaman birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı. Kimyasal temizlemede sisteme inhibitör ve temizleyici madde eklenir, belirli süre beklenir; tortu ve kireç çözülür. Mekanik temizlemede ise petek veya boru fiziksel olarak yıkanır, dışı temizlenir. Ağır kirlerde önce kimyasal uygulayıp ardından sistemi yıkamak en doğru sıradır.
Petek dışının tozu ayrı bir konu. Yıllar içinde biriken toz katmanı ısı transferini ciddi ölçüde düşürür. Dar kanatlı peteklerde bu toz fark edilmeden sıkışır kalır. Kompresörle veya uzun saplı fırçayla temizlenebilir, büyük iş değil; ama yapılmıyorsa faturaya yansır.
Boya öncesi petek temizliğini neden atlamamalısınız?
Biz bir dairenin boyasını teslim etmeye hazırlanırken müşteri “peteğin etrafı sarardı, onu da boya” dedi. Açıkçası bu çok sık karşılaştığım bir durum. Petekler temizlenmeden, yani üzerlerindeki toz ve yağ izleri giderilmeden boyanırsa, boya hem kötü yapışır hem de ilerleyen aylarda kabarır, dökülür. Boya ve tadilat sonrası temizlik kadar, boya öncesi hazırlık da o kadar belirleyici. Peteği önce temizleyin, ardından boyadın.
Isı yalıtımı zayıf bir evde petekler ne kadar temiz olsa da ısıtma verimi düşük kalır. Bu iki meseleyi birbirinden bağımsız düşünmemek gerekiyor. Evde nem ve ısı yalıtımı konusuna da bakmanızı öneririm; temizlik tek başına yeterli olmadığında o yazı fark yaratır.
Kendin yapabilir misin?
Petek dışını temizlemek evde yapılabilir. Peteğin kanatlarını nemli bezle silmek, toz almak, hava tahliye vanasını açıp sistemi havalandırmak herkesin yapabileceği şeyler. Ancak sistem içi kimyasal temizleme, inhibitör ekleme veya boru yıkama işleri teknik bilgi ve ekipman gerektiriyor. Yanlış kimyasal seçimi boruları bozar, yanlış basınç uygulaması bağlantı noktalarını zorlar. Bu işleri yetkili bir teknisyene bırakın. Bu süreçleri Ankara ev boyama olarak yıllardır yönetiyoruz.
Tadilat ya da yenileme sürecinde kalorifer ve petek temizliği sıklıkla es geçilir; çünkü görünmez, bitmeden önce fark edilmez. Tadilat sırasını doğru kurmak hem zaman hem bütçe açısından fark yaratır. Petekleri boyacı gelip duvarları kaplamadan önce halledin. Sonradan uğraşmak hem pahalıya gelir hem de yapılan işi bozar.
Şikayetiniz ısıtma verimi düşüklüğüyse ve kombi yeni değiştirilmişse, ilk bakacağınız yer sistem içi tortu ve petek temizliği olsun. Çoğu zaman sorun oradadır.
