Sahada en sık karşılaştığım sorulardan biri şu bir daire projesinde müşteriyle ilginç bir tartışma yaşadım. Adam Pinterest’ten bir sürü art deco fotoğrafı getirmiş, “Bunu aynen istiyorum” dedi. Ama gösterdiği görsellerin yarısı art deco değildi; biri Art Nouveau’ydu, biri 1970’lerin pop dekorasyonuydu. Bu karışıklık çok yaygın. Art deco dekorasyon deyince herkesin aklında farklı bir şey canlanıyor.
Art Deco Nedir, Ne Değildir
1920’ler ve 30’larda Paris’te filizlenen, sonra New York’ta olgunlaşan bu akım, Sanayi Devrimi’nin yarattığı makineleşmeyi güzellikle buluşturma çabasıydı. Geometrik formlar, simetri, altın ve siyahın bir arada kullanımı, hayvan kabartmaları, krom ve ayna yüzeyler. Bunlar stilin kemikleri.
Sahada böyle değil.: Art deco “lüks görünümlü her şey” anlamına gelmiyor. Aşırı çiçekli, kıvrımlı, organik formlar bu stilin tam tersi. Art Nouveau’nun karşı manifestosu olarak doğdu zaten. Çizgiler keskin, yüzeyler parlak, kompozisyon her zaman dengeli olmalı.
Renk Paleti: Çok Renkli Değil, Çok Yoğun
Art deco mekânlarda renk çeşitliliği azdır; ama her seçilen ton derin ve kararlıdır. Mat krem veya fildişi duvarlar, ardından altın varak veya bronz aksan detaylar. Bazen zümrüt yeşili veya yakut kırmızısı bir bant ya da nişin boyaması. Siyah tavanlar, özellikle yüksek tavanlı Ankara dairelerinde inanılmaz etki yaratıyor, ama bu kararı vermeden önce odanın doğal ışığını iyi değerlendirmeniz gerekiyor.
Gerçek şu ki, siyah tavan kararını telefon görüşmesiyle vermek istemiyorum. Oda 2.70 metre tavanla küçükse ve penceresi güneye bakmıyorsa, muhtemelen felaket olur. Yerinde bakmak şart.
Art deco için sık kullandığım bir kombinasyon şu: duvarlar için ısıtılmış kırık beyaz, alçıpan profillerine veya tavan silmelerine mat altın sprey, varsa nişlere veya alcove bölümlerine koyu petrol mavisi veya antrasit. Bu üçlü, masraflı mobilya almadan bile mekânı dönüştürüyor.
Boya Tekniği Açısından Art Deco’nun Talebi
Bu stil, yüzey kalitesine çok acımasız. Düz, pürüzsüz, mükemmel hazırlanmış duvarlar istediği için; sıva bozukluğu, alçı dalgası veya boya taşmaları, parlak veya yarı parlak yüzeylerde anında gözükür. Kırık badana üstüne art deco yapamazsınız.
Zemin hazırlığı bu yüzden maliyetin önemli bir kısmını alır. Dekorasyon değişikliği planlarken bu hazırlık maliyetini hesaba katmayan müşteriler, ilerleyen aşamada ne olduğunu anlamakta zorlanıyor.
Buna sık rastlıyorum: Adam duvar boyasını bütçeliyor, sıva tamirini unutuyor. Sonra iş büyüyor.
Geometrik Desenler ve Boya ile Çizgi İşi
Art deco’nun en tanımlayıcı unsurlarından biri, güneş ışını veya yelpaze şeklinde açılan geometrik paneller. Bunlar ahşap işçiliği veya alçıpanla yapılabileceği gibi, ustaca boya ve maskeleme bandı tekniğiyle de duvar yüzeyine çizilebilir. İkinci yöntem çok daha ekonomik, ama ciddi geometri bilgisi ve sabır istiyor.
Yelpaze veya altıgen desende boya çalışması yapacaksanız (özellikle açık plan salon ve mutfak geçişlerinde bunu çok istediler Ankara’da son dönemde), önce kağıt üzerinde tam ölçekli şema çizin. Duvarın tam ortasından başlayın, kenarlara ilerleyin. Aksi takdirde simetri tutmaz, desenin bir ucu havada kalır.
Art Deco Her Mekâna Uyar mı?
Bunu net söyleyeyim: Hayır. Tavan yüksekliği 2.50 metrenin altındaki dairelerde, özellikle yoğun geometrik detay ve koyu aksan renklerle art deco yapmak mekânı daraltır. 1990-2005 inşaat döneminin Ankara toplu konut bloklarında bu stilin tamamını uygulamak zorlaşıyor; ama paleti ve çizgi mantığını seçici biçimde kullanmak yine de mümkün.
Villalar, yüksek tavanlı köşk daireler ve özellikle Kavaklıdere veya Gaziosmanpaşa’daki eski Ankara apartmanları bu stil için biçilmiş kaftan. O binaların zaten kemiklerinde art deco var. Bu konuda yerinde keşif için Ankara alçı sıva hizmetimizden faydalanabilirsiniz.
Tadilat bittikten sonra temizlik sürecini de göz ardı etmeyin; geometrik boya çalışmalarında bant kalıntıları ve boya izi temizliği ayrı bir iş. Boya sonrası temizliğin nasıl yapıldığını önceden bilmek, bitiş kalitesini doğrudan etkiliyor.
Art deco bir trend değil, estetik bir tutum. Onu yaşamak istiyorsanız yarım yamaklak olmaz; ya yüzeyi gerçekten hazırlarsınız, ya geometriyi gerçekten oturursunuz, ya da bu stili bırakıp başkasını seçersiniz. Orta yolu olmayan bir dekorasyon anlayışı bu.
